METHODE

Elke erfgoedlocatie met monumentale waarde is anders. Het gebouw, de geschiedenis, de indeling, de cultuurhistorische waarde en de mogelijkheden voor verduurzaming verschillen per plek. Ook de context is steeds uniek: de buurt, de gemeenschap, de betrokken partijen en de behoeften van omwonenden bepalen mede wat een locatie nodig heeft. Daarom werkt Urban Breezz ook niet met standaardoplossingen. Wij geloven niet in een onesize-fits-all invulling. Uit ervaring weten we wel dat bepaalde stappen nodig zijn om tot een succesvolle en maatschappelijk waardevolle toekomst te komen. En die stappen blijven op hoofdlijnen gelijk.

Onze werkwijze is ontstaan uit het gedachtegoed en de jarenlange ervaring van Ben ten Hove. Door de jaren heen is deze aanpak uitgegroeid tot een heldere methodiek met logische handvatten voor complexe erfgoedopgaven.

Deze aanpak bestaat uit vier samenhangende fasen: Feel, Fact, Future en Form. In deze fasen brengen we beleving, haalbaarheid en toekomstperspectief stap voor stap bij elkaar. Het resultaat is een gedragen concept dat recht doet aan de plek én uitvoerbaar is in de praktijk. Daarbij maken we gebruik van principes uit Design Thinking en Social Design. De methode is gebaseerd op het Double Diamond-model, waarin verbreden en aanscherpen elkaar afwisselen.

Een ontwikkelrichting is voor Urban Breezz pas kansrijk wanneer zij meer doet dan een (leeg) gebouw vullen. Zij moet maatschappelijke waarde toevoegen, aansluiten bij de identiteit van de plek, gedragen kunnen worden door betrokken partijen en zicht bieden op een duurzame exploitatie. Daarbij kijken we naar alles wat nodig is om de plek ook op lange termijn te laten werken.

De vier fasen vormen samen één methodiek. In de praktijk kunnen ze elkaar overlappen of in tijd en opdracht worden gescheiden. Vaak vormen Feel, Fact en Future het eerste traject. De Form-fase vraagt meestal om nadere afstemming over scope, planning en kosten en wordt daarom vaak als vervolgstap uitgewerkt. Maar nadat het concept gereed is, en Form is afgerond kan Urban Breezz ook betrokken blijven bij de stap naar uitvoering. Deze vervolgfase noemen we Fulfilment, hier brengen we het masterplan naar de praktijk. Kort gezegd brengt Urban Breezz met Feel, Fact, Future, Form en Fulfilment structuur in complexe erfgoedopgaven: van betekenis en haalbaarheid naar een gedragen toekomstplan dat ook uitgevoerd wordt.

Naast deze kernmethodiek hebben we ook Fly ontwikkeld: een compacte eerste verkenning voor initiatiefnemers die nog niet direct een volledig traject willen starten. Fly staat los van de vijf fasen, maar sluit wel aan op dezelfde manier van denken. Het is een geleide kennismaking met Urban Breezz én met de opgave. De initiatiefnemer krijgt een eerste ervaring met onze manier van kijken, terwijl wij onderzoeken of de plek, het vraagstuk en de ambitie passen bij onze aanpak. Het helpt om snel scherp te krijgen wat er speelt, waar kansen liggen en welke vervolgstap logisch is.

Verbreden en aanscherpen met onze methode.

Feel

In de Feel-fase verkennen we wat er leeft rondom de plek. We brengen in beeld welke waarden, wensen, zorgen en gevoelens verbonden zijn aan het gebouw, de omgeving en de gemeenschap daaromheen. Een erfgoedlocatie heeft altijd meer betekenis dan op papier zichtbaar is. Die betekenis vormt het vertrekpunt van het traject.

We starten met een kick-off en een eerste verkenning van de locatie en haar omgeving. Vervolgens brengen we de relevante stakeholders in kaart: van bestuurders en gebruikers tot omwonenden, lokale organisaties en andere betrokken partijen. Ook kijken we naar potentiële samenwerkingspartners, want in ons achterhoofd zijn we al bezig met de toekomst.

Afhankelijk van de opgave organiseren we interviews, verdiepende gesprekken, enquêtes, observaties en/of bijeenkomsten met de directe omgeving. In veel trajecten werken we met een kernteam. Hierin zijn de opdrachtgever, Urban Breezz en andere partijen met inhoudelijke of bestuurlijke betrokkenheid vertegenwoordigd. Dit kernteam denkt mee, toetst inzichten en vormt het aanspreekpunt gedurende het proces.

De kern van deze fase is empathisch onderzoek: begrijpen wat mensen beweegt. Wat mag absoluut niet verloren gaan? Waar zit energie? Welke zorgen leven er? Welke functies voelen passend? En waar kan draagvlak voor ontstaan? Door deze behoeftes zorgvuldig op te halen, ontstaat een breed en gedeeld beeld van de opgave. Het belangrijkste is dat we luisteren zonder voorafgaand beeld, en niet te kijken door de bekende brillen.

Werksessie rond een lange tafel tijdens de Feel-fase

Fact

In de Fact-fase brengen we de feitelijke randvoorwaarden van de plek in beeld. Waar de Feel-fase laat zien wat wenselijk, betekenisvol en gevoelig is, onderzoekt de Fact-fase wat ruimtelijk, technisch, juridisch en financieel mogelijk is. Deze fase draait om de vraag: wat kan hier wel, wat kan hier niet en onder welke voorwaarden?

We kijken naar de fysieke staat van het gebouw, de cultuur- en bouwhistorische waarden, monumentale uitgangspunten, relevante regelgeving en beleidskaders en de mogelijkheden voor verduurzaming.

Ook nemen we de stedenbouwkundige context mee: hoe ligt de locatie in het dorp, de stad of het landschap, welke routes, entrees en verbindingen zijn belangrijk, en hoe verhoudt het gebouw zich tot de omgeving? Daarnaast kijken we naar ontwikkelingen in de omgeving: wat speelt er lokaal, regionaal en landelijk? Welke markt- of maatschappelijke behoeften zijn relevant?

De ruimtelijke en technische analyse blijft in deze fase de hoofdzaak. We onderzoeken op hoofdlijnen hoe het gebouw is opgebouwd, hoe de bestaande indeling functioneert en welke ruimtelijke, bouwkundige en technische kenmerken van invloed kunnen zijn op toekomstig gebruik. Waar passend maken we een basisplattegrond of ruimtelijke analyse van de huidige situatie. We werken in deze fase nog geen nieuwe concepten of ontwerpideeën uit; dat gebeurt pas in de volgende fase. Fact maakt vooral duidelijk welke kwaliteiten, beperkingen en aandachtspunten de plek heeft.

Rustmoment

Tussenstap

Na Feel en Fact nemen we bewust afstand voordat we doorgaan naar de volgende fase. In deze tussenstap, die we het rustmoment noemen, laten we alle inzichten bezinken. We ordenen wat is opgehaald, benoemen de belangrijkste spanningen en scherpen de opgave aan. Wat valt op? Waar zit energie? Welke grenzen zijn bepalend? Welke kansen komen steeds terug? En welke richting begint zich bijna vanzelf af te tekenen?

Dit moment gaat niet over snel oplossingen bedenken, maar over ideeën laten ontstaan.

Soms vallen inzichten pas op hun plek wanneer er even ruimte ontstaat tussen onderzoek en concept. In de Theory U wordt dit gezien als een fase waarin je vertraagt, oude aannames loslaat en luistert naar wat zich aandient. Je beweegt niet meteen door naar een oplossing, maar blijft even bij de kern van de opgave. Vanuit die open houding ontstaan de nieuwe inzichten.

In religieuze contexten wordt zo’n moment soms anders benoemd: alsof een idee op zijn plek valt, of alsof de Heilige Geest richting geeft. Het is een mooie vergelijking, omdat ze laat zien dat nieuwe ideeën niet altijd volledig af te dwingen zijn. Voor ons is dit het moment waarop losse informatie verandert in richting.

Future

In de Future-fase vertalen we wat is opgehaald en onderzocht naar één of meerdere kansrijke ontwikkelrichtingen. We zoeken naar een toekomst die recht doet aan de geschiedenis van de plek én aansluit op toekomstige behoeften. Daarbij kijken we naar welke functie passend is, en ook hoe die functie ruimtelijk, programmatisch, organisatorisch en financieel kan werken. Een goed concept moet namelijk niet alleen inspireren, maar ook uitvoerbaar zijn.

De ontwikkelrichtingen kunnen op verschillende manieren worden opgebouwd. Soms gaat het om scenario’s die elkaar logisch opvolgen en/of versterken. In andere gevallen gaat het juist om duidelijk verschillende richtingen. Dat gebeurt vooral wanneer de opgave complex is, belangen uiteenlopen of er nog verschillende beelden bestaan over wat de plek nodig heeft. Dan helpen de scenario’s om keuzes zichtbaar te maken en kan een keuze bewust afgewogen worden. We schrijven niet altijd één keuze voor, maar geven de opdrachtgever een helder afwegingskader om bewust te kiezen welke richting zal worden doorgezet.

Twee deelnemers werken met een maquette tijdens een participatiesessie in een kerk

Form

In de Form-fase krijgt de gekozen ontwikkelrichting steeds meer vorm. We scherpen het concept aan en kijken wat nodig is om de stap van idee naar praktijk mogelijk te maken. Daarbij werken we, afhankelijk van de opgave, verder aan onderwerpen als programma, ruimtelijke keuzes, fasering, vergunningstrajecten, financiering, mogelijke partners en vraagstukken rondom gebruik, beheer en exploitatie. Veel van deze onderwerpen zijn in eerdere fasen al verkend, dus nu is het alleen nog aanscherpen.

Zo wordt steeds beter voorstelbaar hoe de plek in de toekomst kan functioneren en welke stappen daarvoor nodig zijn. Het masterplan brengt de belangrijkste keuzes, uitgangspunten en ontwikkelmogelijkheden samen en vormt daarmee een basis voor verdere besluitvorming en uitwerking. Ook krijgt placemaking in deze fase nadrukkelijk vorm: de toekomstige functie wordt voorstelbaar en voelbaar gemaakt. Er ontstaat beter zicht op draagvlak, mogelijke gebruikers, partners en eerste samenwerkingen.

De Form-fase wordt dus afgerond met een concreet masterplan waarmee de volgende stap kan worden bepaald. Hoe die stap eruitziet, verschilt per opgave. Soms draagt Urban Breezz het plan over en denken we mee over een logisch vervolg. Vaak blijven we betrokken om de draad verder op te pakken. Dan volgt de volgende fase: Fulfilment.

Fulfilment

In Fulfilment verschuift de aandacht van plan naar praktijk. Urban Breezz vervult hierin de rol van kwartiermaker: we helpen het concept verder op gang, verbinden betrokken partijen en werken aan de eerste stappen richting gebruik en uitvoering. We dragen het verhaal van de plek uit en geven samen met mogelijke gebruikers, partners en andere betrokkenen weer hoe de nieuwe invulling vorm kan krijgen. Waar passend helpen we met het opstarten van verhuur, programmering, horeca-activiteiten, festiviteiten en andere eerste vormen van gebruik. Zo wordt steeds concreter hoe het concept in de praktijk kan gaan werken.

Ook verbinden we relevante partijen en denken mee over onderwerpen als planning, uitvoering, vergunningstrajecten, financiering, beheer en exploitatie. Waar aanvullende expertise nodig is, werken we samen met passende specialisten en adviseurs.

Tegelijkertijd kijken we naar de organisatie rondom de plek. Wie gaat haar beheren, programmeren en dragen? En hoe kunnen verantwoordelijkheden en samenwerkingen op een passende manier worden georganiseerd? Fulfilment draait daarmee om meer dan uitvoering alleen. Het is de fase waarin het ontwikkelde concept stap voor stap dichter bij de praktijk komt en Urban Breezz helpt om de samenhang tussen plek, programma, partijen en toekomstambitie vast te houden.

Uitvoering van nieuwe bouwlagen in de Sint-Jan in Roosendaal

Naast de kernmethodiek

Fly

Een compacte eerste verkenning voor initiatiefnemers die behoefte hebben aan overzicht, inspiratie en een eerste gevoel voor mogelijke vervolgstappen.

Niet ieder vraagstuk vraagt meteen om een volledig traject. Soms is er eerst behoefte aan overzicht, inspiratie en een eerste gevoel voor wat er mogelijk is. Daarvoor is er Fly: een compacte en laagdrempelige eerste verkenning voor initiatiefnemers die willen ontdekken wat een plek vraagt en welke vervolgstap logisch kan zijn. Fly geeft richting, inspiratie en houvast, zonder dat er meteen een groot traject hoeft te worden gestart.

Vooraf verzamelen we gericht informatie over de plek: de geschiedenis, context, directe omgeving, het huidige gebruik, bekende knelpunten en eerste kansen. We bekijken het gebouw en de omgeving en vormen alvast een eerste beeld van de opgave. Zo kan het gesprek met de initiatiefnemer inhoudelijk scherp en inspirerend worden gevoerd.

Tijdens één middag gaan we met de initiatiefnemer in gesprek. We doen dit met een team van specialisten dat vanuit verschillende invalshoeken meekijkt. Samen verkennen we de ambitie, aandachtspunten, randvoorwaarden en eerste haalbaarheidsvragen. Wat speelt hier? Waar zit energie? Welke waarden moeten worden meegenomen? En welke eerste richtingen lijken kansrijk?

Na het gesprek werken we de bevindingen uit in een compact en overzichtelijk document. Zo is Fly geen volledig onderzoek en geen verkorte versie van Feel, Fact, Future of Form. Het is een toegankelijke en inspirerende start om de opgave scherper te krijgen, kansen zichtbaar te maken en een logische vervolgrichting te bepalen.

Drie mensen werken tijdens intern overleg samen aan de methodeschets op een flip-over

Benieuwd wat onze aanpak voor jouw opgave kan betekenen?

Of heb je nog een paar vragen over onze methode? We denken graag met je mee, ook als je opgave nog aan het begin staat.